तंत्रज्ञान – AI प्रॉम्प्ट कसा लिहावा, हे माहिती असल्यास कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडून अधिक अचूक उत्तर मिळू शकते. AI ला दिल्या जाणाऱ्या सूचनेला “प्रॉम्प्ट” म्हणतात. अनेकदा अपेक्षित उत्तर मिळत नाही, कारण सूचना अस्पष्ट असते. प्रॉम्प्ट स्पष्ट आणि नेमका असेल, तर उत्तर अधिक उपयुक्त होते. या लेखात पाच सोप्या टिप्स आणि एक उदाहरण दिले आहे. तसेच AI वापरताना घ्यायची काळजीही सांगितली आहे. (AI मुळे नोकऱ्या धोक्यात? वाचा बातमी)
AI प्रॉम्प्ट म्हणजे नेमके काय?
ChatGPT, Google Gemini आणि Microsoft Copilot यांसारख्या AI टूल्सना आपण एखादे काम सांगण्यासाठी जो मजकूर लिहितो, त्याला प्रॉम्प्ट म्हणतात. उदाहरणार्थ, ‘मला बातमी लिहून द्या’ अशी सूचना देण्याऐवजी बातमीचा विषय, शब्दमर्यादा, भाषा आणि लेखनशैली स्पष्ट केल्यास अधिक चांगला मसुदा मिळू शकतो.
अचूक उत्तर मिळवण्यासाठी या टिप्स वापरा
१. प्रश्न स्पष्ट आणि नेमका विचारा
AI ला संदिग्ध सूचना देण्याऐवजी नेमके काय हवे आहे ते सांगा. उदाहरणार्थ, ‘तंत्रज्ञानावर माहिती द्या’ याऐवजी ‘मोबाईलची बॅटरी लवकर संपण्याची पाच कारणे सोप्या मराठीत समजावून सांगा’ असे लिहा.
२. उत्तराचा उद्देश स्पष्ट करा
तुम्हाला माहिती लेखासाठी हवी आहे की विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासासाठी, हे सांगा. त्यामुळे AI ला उत्तराची योग्य दिशा समजते.
३. भाषा आणि शब्दमर्यादा नमूद करा
‘सोप्या मराठीत ४०० शब्दांचा लेख लिहा’, ‘लहान परिच्छेद वापरा’ किंवा ‘उपशीर्षकांसह माहिती द्या’ अशा सूचना द्या. यामुळे मजकूर तुमच्या गरजेनुसार तयार होण्यास मदत होते.
४. उदाहरण देऊन सूचना समजावून सांगा
एखाद्या विशिष्ट शैलीत लेख हवा असल्यास त्याची वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा. उदाहरणार्थ, ‘बातमीची सुरुवात महत्त्वाच्या घटनेने करा आणि त्यानंतर पार्श्वभूमी द्या’ असे सांगता येते.
५. उत्तराची पडताळणी करण्यास सांगा
ताज्या बातम्या, सरकारी योजना, आकडेवारी आणि तांत्रिक माहितीबाबत विश्वसनीय स्रोत तपासण्याची सूचना द्या. मात्र, AI ने दिलेले उत्तर स्वतंत्रपणे पडताळणे आवश्यक आहे.
चांगल्या प्रॉम्प्टचे उदाहरण
‘मोबाईल सुरक्षिततेवर ४०० शब्दांचा मराठी माहितीपर लेख लिहा. आकर्षक शीर्षक, तीन उपशीर्षके आणि सोपी भाषा वापरा. अप्रमाणित दावे टाळा आणि महत्त्वाच्या तथ्यांसाठी अधिकृत स्रोत सुचवा.’
अशा प्रकारे सूचना दिल्यास AI ला अपेक्षित लेखन समजण्यास मदत होते.
AI वापरताना ही काळजी घ्या
AI कडून मिळालेली माहिती नेहमी अचूक असेलच असे नाही. त्यामुळे महत्त्वाचे दावे तपासा. वैयक्तिक माहिती किंवा गोपनीय कागदपत्रे शेअर करणे टाळा.
एकंदरीत, AI कडून चांगले उत्तर मिळवण्यासाठी महागडे टूल किंवा तांत्रिक ज्ञान आवश्यक नाही. स्पष्ट उद्देश, नेमक्या सूचना आणि योग्य पडताळणी या तीन गोष्टी लक्षात ठेवल्यास AI चा वापर अधिक प्रभावीपणे करता येतो.
प्रकाश हांडे हे News34.in चे संपादक असून चंद्रपूर, गडचिरोली व विदर्भातील राजकारण, गुन्हेगारी, सामाजिक आणि स्थानिक घडामोडींवर वृत्तांकन करतात. पत्रकारिता क्षेत्रातील अनेक वर्षांचा अनुभव असून ते डिजिटल न्यूज आणि तपास वृत्तांकनात सक्रिय आहेत.
