चंद्रपूर जिल्ह्यात माता-बाल पोषण कार्यक्रम लागू; आयआयटी मुंबईच्या सहकार्याने कुपोषणावर भर

चंद्रपूर – चंद्रपूर पोषण कार्यक्रम आता जिल्ह्यात प्रत्यक्ष राबविण्यात येणार आहे. ग्रामीण आणि आदिवासी भागातील माता व बालकांचे आरोग्य सुधारणे, हा याचा हेतू आहे. महाराष्ट्र शासन आणि आयआयटी मुंबईच्या सहकार्याने ‘माता, अर्भक व लहान बालक पोषण कार्यक्रम’ (MIYCN) सुरू होत आहे. यासंदर्भातील सामंजस्य करार नुकताच झाला असून, लवकरच प्रत्यक्ष अंमलबजावणीला सुरुवात होणार आहे.

चंद्रपूर जिल्ह्यातील ग्रामीण व दुर्गम आदिवासी भागातील माता आणि बालकांचे आरोग्य अधिक सुदृढ करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकाराने आणि ‘आयआयटी मुंबई’च्या अभिनव संकल्पनेतून विकसित करण्यात आलेला ‘माता, अर्भक व लहान बालक पोषण कार्यक्रम’ (MIYCN) आता चंद्रपूर जिल्ह्यात प्रत्यक्ष राबविण्यात येणार आहे. या संदर्भातील सामंजस्य करार नुकताच पार पडला असून, लवकरच या उपक्रमाच्या अंमलबजावणीला प्रत्यक्ष सुरुवात होणार आहे. (ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजनेत सुधारणा, वाचा बातमी)

या महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रमांतर्गत जिल्ह्यातील बालकांमधील कुपोषणाचे प्रमाण घटवणे, त्यांची शारीरिक व बौद्धिक वाढ सुधारणे आणि आरोग्य सेवा अधिक प्रभावी करण्यावर भर दिला जाईल. जिल्हा प्रशासनाच्या माध्यमातून हा उपक्रम चालविला जाणार असून, आयआयटीशी संलग्न ‘व्हील्स ग्लोबल फाऊंडेशन’ आणि ‘इडूयू पिरॅमिड एज्युकेशनल सर्व्हिसेस’ या संस्था धोरणात्मक व प्रमुख अंमलबजावणी भागीदार म्हणून जबाबदारी सांभाळणार आहेत.

पहिल्या दोन वर्षांतील पोषणावर विशेष भर

बालकाच्या जन्मानंतरची पहिली दोन वर्षे ही त्याच्या शारीरिक, मानसिक आणि बौद्धिक विकासाच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील व महत्त्वाची मानली जातात. या काळात योग्य पोषण आणि वेळेत आरोग्यविषयक मार्गदर्शन मिळाल्यास कुपोषण व वाढ खुंटण्यासारख्या गंभीर समस्या रोखणे शक्य होते. हीच बाब लक्षात घेऊन ग्रामीण व आदिवासी भागातील मातांपर्यंत त्यांच्या स्थानिक व बोलीभाषेत आरोग्य आणि आहाराविषयीची शास्त्रीय माहिती पोहोचवली जाणार आहे.

आशा कार्यकर्त्या व अंगणवाडी सेविकांना डिजिटल प्रशिक्षण

कार्यक्रमाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी जिल्ह्यातील आशा कार्यकर्त्या आणि अंगणवाडी सेविकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने विशेष प्रशिक्षण दिले जाईल. स्थानिक भाषांमधील लघु शैक्षणिक चित्रफिती (व्हिडीओ), प्रात्यक्षिके आणि नियमित मार्गदर्शनाद्वारे त्यांची कार्यक्षमता वाढवली जाईल. प्रत्येक आरोग्य कर्मचाऱ्याकडे माता आणि बालकांचा एक निश्चित गट सोपवला जाईल. गृहभेटीदरम्यान बालकांचे वजन, उंची व वाढीची नियमित नोंद घेतली जाईल. बालकाच्या वाढीचा वेग मंदावल्याचे दिसून आल्यास तत्काळ तज्ज्ञांच्या मदतीने आवश्यक उपाययोजना केल्या जातील, ज्यामुळे बालक कुपोषणाच्या तीव्र टप्प्यात जाण्यापूर्वीच संभाव्य धोका टळू शकेल.

स्थानिक पातळीवर ‘मास्टर ट्रेनर्स’ची निर्मिती

या मोहिमेत उत्कृष्ट काम करणाऱ्या आरोग्य कर्मचाऱ्यांची जिल्हास्तरीय ‘मास्टर ट्रेनर’ म्हणून निवड केली जाणार आहे. हे मास्टर ट्रेनर्स इतर कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित करतील, ज्यामुळे जिल्ह्यात स्थानिक पातळीवरच कुशल आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ तयार होण्यास मदत होईल.

मातांना स्तनपान, पूरक आहार आणि बालसंगोपनाविषयी शास्त्रीय माहिती देऊन बालकांना आयुष्याची निरोगी सुरुवात करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान, स्थानिक आरोग्य यंत्रणा आणि प्रभावी प्रशिक्षणाची योग्य सांगड घालणारा हा उपक्रम चंद्रपूर जिल्ह्यातील माता-बाल आरोग्याच्या क्षेत्रात एक क्रांती घडवून आणेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.