भद्रावतीत लोकसहभागातून तीन गावांमध्ये वनराई बंधारे; पाणीटंचाईवर मात

चंद्रपूर: वनराई बंधारे भद्रावती तालुक्यातील तीन गावांमध्ये लोकसहभागातून उभारण्यात आले आहेत. विलोडा, कोंडेगाव आणि खुटवंटा येथे हा उपक्रम राबवण्यात आला. पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवून जमिनीत मुरवणे, हा यामागचा उद्देश आहे. आगामी उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी होईल, अशी अपेक्षा आहे. या मोहिमेत गटविकास अधिकारी आशुतोष सपकाळ, नरेगा विभागाचे अधिकारी खोडे आणि ग्रामस्थ सहभागी झाले. प्रशासनाचे मार्गदर्शन आणि ग्रामस्थांचे श्रमदान यामुळे हे काम पूर्ण झाले. (मुल व पोंभुर्णा भागातील धान उत्पादक शेतकऱ्यांना दिलासा, वाचा बातमी)

वनराई बंधारे भद्रावती तालुक्यात कसे उभारले?

आगामी काळात उद्भवणाऱ्या पाणीटंचाईची तीव्रता पूर्ववत कमी करण्यासाठी आणि ग्रामीण भागात जलसंधारणाच्या कामांना गती देण्यासाठी प्रशासनाच्या मार्गदर्शनाखाली एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलण्यात आले आहे. भद्रावती तालुक्यातील विलोडा, कोंडेगाव आणि खुटवंटा या गावांमध्ये स्थानिकांच्या सक्रिय सहभागातून लोकसहभागातून ‘वनराई बंधाऱ्यां’ची यशस्वी उभारणी करण्यात आली आहे. पावसाचे वाया जाणारे व वाहून जाणारे पाणी जागीच अडवून ते भूगर्भात मुरविण्याच्या महत्त्वाकांक्षी उद्देशाने हा उपक्रम राबविण्यात आला असून, याद्वारे ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ या पारंपरिक संकल्पनेला प्रत्यक्षात अमलात आणण्यात आले आहे.

या पर्यावरणपूरक जलसंधारण मोहिमेत पंचायत समिती भद्रावतीचे गटविकास अधिकारी आशुतोष सपकाळ, नरेगा विभागाचे अधिकारी खोडे तसेच तिन्ही गावांतील उत्साही ग्रामस्थांनी सक्रीय सहभाग नोंदवला. प्रशासकीय मार्गदर्शन आणि ग्रामस्थांचे श्रमदान यामुळे या उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी करणे शक्य झाले.

पाणीटंचाई आणि भूजल पातळीवर काय परिणाम होईल?

या वनराई बंधाऱ्यांच्या निर्मितीमुळे पावसाचे पाणी स्थानिक पातळीवर साचून राहण्यास मोठी मदत होणार आहे. परिणामी, परिसरातील पाण्याचा उपलब्ध साठा वाढून जमिनीतील ओलावा कायम टिकून राहण्यास आणि भूजल पातळी उंचावण्यास (पुनर्भरणास) मोलाचा हातभार लागणार आहे. विशेषतः कडक उन्हाळ्याच्या दिवसांत तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागणाऱ्या ग्रामीण भागांसाठी अशा प्रकारचे जलसंधारणाचे उपक्रम वरदान ठरत आहेत.

हा उपक्रम केवळ प्रत्यक्ष बंधारे बांधण्यापुरता मर्यादित नसून, याद्वारे पाण्याचे मानवी जीवनातील अनन्यसाधारण महत्त्व पटवून देणे, पाण्याचा अतिवापर टाळून काटकसरीने वापर करणे आणि परिसरातील जलस्रोतांचे संरक्षण व संवर्धन करण्याबाबत ग्रामीण जनतेमध्ये व्यापक जनजागृती निर्माण करणे हा मुख्य उद्देश आहे. या यशस्वी प्रयोगानंतर, प्रत्येक गावाने आपल्या परिसरातील स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीनुसार जलसंधारणाची शाश्वत कामे हाती घ्यावीत आणि उपलब्ध नैसर्गिक जलस्रोतांचे जतन करावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाच्या वतीने करण्यात आले आहे.

विलोडा, कोंडेगाव आणि खुटवंटा या गावांमध्ये राबविलेल्या या उपक्रमामुळे प्रशासकीय पुढाकार आणि लोकसहभाग यांच्या एकत्रित प्रयत्नांतून पाणीटंचाईसारख्या गंभीर समस्येवर मात करण्यासाठी एक भक्कम सामूहिक पाया रचला गेला असून, यातून ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ हा संदेश संपूर्ण ग्रामीण भागात अधिक प्रभावीपणे रूजण्यास मदत होत आहे.