माविमतर्फे पथनाट्य आणि भिंतीचित्रांतून जलसंवर्धन व महिला शेतकरी नोंदणीची जनजागृती

चंद्रपूर: माविम चंद्रपूर जनजागृती मोहिमेअंतर्गत जिल्ह्यातील गावांमध्ये पथनाट्ये सादर केली जात आहेत. महिला आर्थिक विकास महामंडळ (माविम) चंद्रपूरतर्फे ही मोहीम राबवली जात आहे. कमी पर्जन्यमानामुळे जिल्ह्यात पाणीटंचाईची स्थिती आहे. पाणीबचतीचा संदेश देणे आणि महिलांना शेतकरी म्हणून नोंदणीसाठी प्रोत्साहन देणे, हा उद्देश आहे. ‘नवतेजस्विनी’ उपक्रमांतर्गत महिला बचत गटांचे सदस्य गावांतील चौकात आणि बाजारात पथनाट्य सादर करतात. भिंतीचित्रांमधूनही जनजागृती केली जात आहे. (आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबाला २१ हजारांची आर्थिक मदत, वाचा हि बातमी)

जिल्ह्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी जलसंवर्धनाचे महत्त्व पटवून देणे तसेच शेतीत राबणाऱ्या महिलांना ‘शेतकरी’ म्हणून अधिकृत ओळख मिळवून देत शासकीय योजनांचा लाभ मिळवून देणे, या दुहेरी उद्देशाने महिला आर्थिक विकास महामंडळ (माविम), चंद्रपूरच्या वतीने विशेष प्रबोधन मोहीम राबवली जात आहे. ‘नवतेजस्विनी महाराष्ट्र ग्रामीण महिला उद्यम विकास’ उपक्रमांतर्गत महिला बचत गटांच्या माध्यमातून जिल्ह्यातील गावागावांत पथनाट्ये आणि आकर्षक भिंतीचित्रांच्या माध्यमातून प्रभावी जनजागृती केली जात आहे.

जिल्ह्यात यंदा कमी पर्जन्यमानामुळे गंभीर दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली असून, उपलब्ध जलस्रोतांचे संवर्धन आणि पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. या पार्श्वभूमीवर माविम अंतर्गत कार्यरत लोकसंचलित साधन केंद्रे (LRC) आणि महिला बचत गटांच्या सदस्यांनी पुढाकार घेतला आहे. गावातील मुख्य चौक, आठवडी बाजार तसेच ग्रामपंचायत परिसरात स्थानिक महिलांनी सादर केलेल्या पथनाट्यांना ग्रामस्थांचा मोठा प्रतिसाद मिळत आहे.

पथनाट्यातून पाणीबचतीचा संदेश

पथनाट्यांच्या माध्यमातून दैनंदिन जीवनातील पाण्याचा अपव्यय टाळणे, पावसाचे पाणी अडविणे व जमिनीत जिरविणे, शेतीमध्ये ठिबक व तुषार सिंचनाचा वापर करणे तसेच दुष्काळी स्थितीत पाण्याचे सुयोग्य नियोजन करण्याबाबत मार्गदर्शन केले जात आहे. स्थानिक बोलीभाषा, मार्मिक संवाद आणि प्रभावी अभिनयाच्या जोरावर पाणीबचतीचा आणि जलसंधारणाचा संदेश ग्रामस्थांच्या मनावर बिंबवला जात आहे.

शेतकरी म्हणून महिलांच्या नोंदणीवर भर

शेतीच्या पेरणीपासून ते काढणीपर्यंतच्या प्रत्येक टप्प्यावर महिलांचे मोलाचे योगदान असते. परंतु, शासकीय अभिलेखांमध्ये शेतकरी म्हणून अधिकृत नोंद नसल्याने अनेक महिलांना शासकीय योजनांच्या लाभापासून वंचित राहावे लागते. या मोहिमेत महिलांची शेतकरी म्हणून नोंदणी करण्यावर विशेष भर दिला जात आहे. महिलांनी आवश्यक कागदपत्रांसह नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण केल्यास त्यांना कृषी योजना, बियाणे व खते अनुदान, पीक विमा, कृषी कर्ज आणि शेतीपूरक व्यवसायांच्या संधींचा लाभ मिळवणे सुलभ होईल, अशी माहिती महिलांना दिली जात आहे.

या जनजागृती मोहिमेत माविमचे तालुका समन्वयक, सहयोगिनी, समुदाय संसाधन व्यक्ती (CRP), गाव प्रतिनिधी, ग्रामपंचायत पदाधिकारी, महिला बचत गटांच्या अध्यक्षा व सचिव यांच्यासह ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने सहभागी होत आहेत. दुष्काळी परिस्थितीत लोकसहभाग वाढवून जलसंधारण साधणे आणि शेतकरी महिलांना त्यांच्या हक्कांची जाणीव करून देणे, यासाठी राबवला जाणारा हा उपक्रम ग्रामीण भागात अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरत आहे.