शेतकऱ्यांना विक्रीसाठी ठेवला होता संशयास्पद साठा? कृषी विभागाच्या छाप्यात मोठा खुलासा

मूल (चंद्रपूर): Mul HTBT Seeds प्रकरणामुळे चंद्रपूर जिल्ह्यातील कृषी विभाग आणि पोलीस प्रशासन सतर्क झाले आहे. मूल तालुक्यातील कोरंबी गावात भरारी पथकाने छापा टाकून तब्बल 97 हजार 830 रुपयांचे प्रतिबंधित आणि संशयास्पद HTBT कापूस बियाणे जप्त केले आहेत. या कारवाईनंतर आरोपीविरुद्ध विविध कायद्यांनुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला असून नागपूर येथील प्रयोगशाळेत नमुने तपासणीसाठी पाठविण्यात आले आहेत.

Mul HTBT Seeds प्रकरणात नेमकी कारवाई कशी झाली?

चंद्रपूर जिल्ह्यातील मूल पोलीस स्टेशन अंतर्गत येणाऱ्या कोरंबी गावात प्रशासनाने एक मोठी कारवाई करत अनधिकृत आणि संशयास्पद एचटीबीटी (HTBT) कापूस बियाण्यांचा साठा जप्त केला आहे. १५ जून २०२६ रोजी दुपारी ३:०० वाजताच्या सुमारास मिळालेल्या गुप्त माहितीच्या आधारे, पंचायत समिती मूल येथील कृषी अधिकारी तथा बियाणे निरीक्षक मनीषा बाळकृष्ण राजनहिरे यांनी आपल्या विशेष भरारी पथकासह कोरंबी येथील संशयित गोदामावर अचानक छापा टाकला. (बल्लारपुरात वृद्धाची ३.५९ लाखांची फसवणूक)

या तपासणीदरम्यान पथकाला गोदामाचे मालक त्र्यंबक सोमाजी चुधरी (वय ५२ वर्षे, रा. कोरंबी) यांच्या मालकीच्या गोदामात बेकायदेशीररीत्या साठवून ठेवलेली एकूण १०७ बियाण्यांची पाकिटे आढळून आली. कृषी अधिकाऱ्यांच्या पथकाने शासकीय पंचांसमक्ष कारवाई करत सायंकाळी ६:३० वाजता तीन पांढऱ्या पिशव्यांमध्ये असलेला हा सर्व मुद्देमाल जप्त केला आणि रात्री १०:०० वाजता तो मूल पोलीस स्टेशनकडे सुपूर्द केला. या जप्त केलेल्या बियाण्यांमध्ये ‘सुरक्षा कॉटन हायब्रीड सीड (G.cot 5G)’ ची ९६ पाकिटे आणि ‘मालामाल सुपर 5G’ ची ११ पाकिटे समाविष्ट असून, या संपूर्ण मुद्देमालाचे एकूण वजन ४७.७५ किलोग्रॅम आणि एकूण बाजारमूल्य ९७,८३० रुपये एवढे आहे.

या कारवाईदरम्यान जप्त करण्यात आलेल्या प्रतिबंधित कापूस बियाण्यांच्या पिशव्यांवर उत्पादकाचे नाव, पत्ता, लॉट नंबर, लेबल नंबर, तपासणी व पॅकिंग दिनांक, तसेच जेनेटिक इंजिनिअरिंग अप्रूव्हल कमिटीची (GEAC) मान्यता आणि किंमत यांसारखी कोणतीही कायदेशीर व महत्त्वपूर्ण माहिती नमूद करण्यात आलेली नव्हती. शेतकऱ्यांची व शासनाची मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक फसवणूक करण्याच्या उद्देशानेच हा अनधिकृत साठा ज्यादा दराने विक्री करण्यासाठी आणल्याचे समोर आले आहे. याशिवाय, हे बियाणे तणरोधक (Herbicide Tolerant) स्वरूपाचे असल्याने, त्याच्या वापरामुळे मोठ्या प्रमाणात तणनाशकांचा अनिर्बंध वापर होऊन पर्यावरणाची प्रचंड हानी होण्याची शक्यता देखील कृषी विभागाने वर्तवली आहे. कायदेशीर प्रक्रियेचा भाग म्हणून जप्त केलेल्या एकूण साठ्यातून १२०० ग्रॅम बियाण्यांचे नमुने बीटी आणि एचटीबीटी चाचणीसाठी वेगळे करण्यात आले असून, ते पुढील तपासणीकरिता नागपूर येथील बीज परीक्षण प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत.

या गंभीर प्रकारानंतर १६ जून २०२६ रोजी पहाटे ५:२१ वाजता मूल पोलीस ठाण्यात गुन्हा नोंद करण्यात आला आहे. कृषी अधिकारी मनीषा राजनहिरे यांच्या लेखी तक्रारीवरून आरोपी त्र्यंबक सोमाजी चुधरी याच्याविरुद्ध भारतीय न्याय संहिता (BNS) २०२३ चे कलम ३१८(४), बीज अधिनियम १९६६ चे कलम ७(a), ७(c), ७(d) व १९, बियाणे नियम १९६८ चे नियम ७ ते १५, तसेच अत्यावश्यक वस्तू अधिनियम १९५५ चे कलम ३ व ७ च्या विविध तरतुदींनुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. ठाणे प्रभारी अधिकारी पोलीस निरीक्षक विजय रामकृष्ण राठोड यांच्या मार्गदर्शनाखाली या गुन्ह्याचा पुढील सखोल तपास पोलीस हवालदार सुनील राजेश्वर कुलमेथे यांच्याकडे सोपवण्यात आला असून पोलीस या प्रकरणाचा कसून शोध घेत आहेत.